หากคุณ...คือศิลปิน

หรือ เกี่ยวข้องกับงานศิลปะ

และกำลังมีข้อสงสัยเกี่ยวกับกฎหมาย

เมื่อกฎหมายกับศิลปะ

จากคนที่ทำงานเกี่ยวกับกฎหมาย

ที่กำลังสร้างโลกของงานศิลปะของตัวเอง

...เรา...

อาจช่วยอธิบายกฎหมายให้ง่ายขึ้นแก่ศิลปินที่สนใจ หรือให้ความช่วยเหลือเกี่ยวกับกฎหมายได้

กฎหมายสำหรับศิลปิน

เบื้องต้น

เรา...คิดและสร้างตัวช่วยที่จะทำให้

เข้าใจกฎหมายได้ง่ายขึ้น...อีกนิด

ลองใช้ดูนะ

Create Art

ก่อนจะเกิดงานศิลป์ เป็นเพียงแค่ไอเดียหรือความคิด ตามหลักการแล้ว ไอเดียถ้าลอยอยู่ในหัว ลอยอยู่ในอากาศ ไม่ได้ทำออกมาเผยแพร่ หรือ ทำให้เป็นรูปธรรม ก็ยังไม่ถือว่าเป็นอะไร จนกว่าจะเอาสิ่งนั้นมาทำออกมาให้คนอื่นรับรู้ ได้เห็นได้เข้าใจ

เช่น ไอเดียรูปวาดในจินตนาการ ไม่มีงานชิ้นนี้เกิดขึ้น ก็ไม่สามารถอ้างได้ ง่าย ๆ คือ มีหลักฐานแสดงการมีตัวตนที่เป็นรูปธรรมของสิ่งนั้น

เกิดงานศิลป์ คือ การทำให้สิ่งนั้นเกิดขึ้นมา รับรู้ได้ เห็นได้ คือ ถ้าวาดรูปแล้วต้องเป็นรูปวาด จะออกมาเป็นกระดาษปากกาเป็นโครงร่างที่ยืนยันว่าเป็นการสร้างขึ้น หรือ เป็นไฟล์ภาพดิจิทัล ก็คือทำให้เกิดงานแล้ว

Freedom of Art

ทุกคนมีอิสระในการสร้างงานศิลปะ แต่ควรคำนึงถึงสิทธิ์ขั้นพื้นฐาน ที่ไม่ควรเบียดเบียนบุคคลอื่น เช่น การระบายสีบนกำแพงบนผนังที่ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของอาคาร หรืองานศิลปะที่ขัดแย้งกับศีลธรรมความเป็นมนุษย์

อย่างไรก็ตามประเด็นเกี่ยวเสรีภาพในงานสร้างสรรค์ยังมีความแตกต่างกันที่มุมมองที่การตีความ ซึ่งอาจพิจารณาไม่ได้เพียงงานศิลปะที่แสดงออกมา นอกจากนี้ ในบางยุคบางสมัยงานศิลปะก็เป็นส่วนสะท้อนสภาพสังคมในช่วงนั้นได้ในอีกมุมมองด้วย

Rights of Art

เมื่องานศิลป์มีแล้วก็จะตามมาด้วยสิทธิ์อันเกิดจากงานนั้น ซึ่งตัวผู้วาดหรือผู้ที่สร้างขึ้น ตามหลักการมีสิทธิ์ในงานนั้นเสมอ ตลอดกาล ตลอดไป ถ้ากล่าวแบบติดตลกคือ เมื่อ NARA วาดรูปนก 1 ตัว - รูปนก 1 ตัวนั้น แม้จะเป็นกระดาษ 1 แผ่น /รูปภาพถ่ายของกระดาษ 1 แผ่น หรือ การเอารูปนกไปแปะทำลายเสื้อ ก็เป็นสิทธิ์ที่ NARA ในฐานะผู้สร้างสรรค์ย่อมเป็นเจ้าของสิ่งที่สร้างขึ้น ตั้งแต่วาดรูปนกนั้น จนแม้เราจะตายไปแล้วก็ตาม ก็สามารถทำได้ทั้งหมด

อย่างไรก็ดี เมื่อสังคมมีกฎหมาย งานที่สร้างขึ้นนั้นได้จำหน่ายหรือขายออกไปแล้ว สิทธิ์ในภาพวาดหรืองานสร้างสรรค์ก็อาจตกเป็นของผู้ที่ซื้อไป ทั้งนี้ หากมีข้อกำหนดบางประการที่ผู้สร้างสรรค์และผู้ซื้อไม่ว่าจะจ้างให้สร้างสรรค์ขึ้น หรือซื้อมา กำหนดไว้ถึงสิทธิ์ต่างๆ ซึ่งปัจจุบันจะอ้างถึงลิขสิทธิ์ในผลงานสร้างสรรค์ เช่น ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ โดยส่วนใหญ่จะกำหนดไว้ในสัญญาถึงเงื่อนไขต่าง ๆ ระหว่างผู้สร้างสรรค์ ผู้ซื้อ ผู้ขาย แล้วแต่กรณี

นอกจากนี้ กฎหมายยังกำหนดระยะเวลาคุ้มครอง หรือ ปัจจุบันจะเกี่ยวข้องกับกฎหมายลิขสิทธิ์ เช่น คุ้มครอง +50 ปี /70 ปีหลังจากคนที่สร้างตาย อันนี้ก็จะต่อเนื่องไปในประเด็นการคุ้มครองทางกฎหมายอื่น ๆ

อย่างไรก็ดี ในปัจจุบัน การสร้างงานท่ัวไปอาจไม่ต้องกังวลอะไร แต่หากเมื่อต้องการยืนยันผลงาน นอกจาก โซเซียลแล้วก็มีการขึ้นทะเบียนเกี่ยวกับลิขสิทธิ์ในงานไว้ด้วย สำหรับประเทศไทย ศิลปินไทย สามารถศึกษาเกี่ยวกับการขึ้นทะเบียนได้ที่เว็บไซต์ของกรมทรัพย์สินทางปัญญา

เพื่อประโยชน์ในการสนับสนุนหรือการดำเนินนโยบายของรัฐ ก็มีการพยายามรวมกลุ่มหรือสร้างกลุ่มของศิลปิน โดยขึ้นทะเบียนกับหน่วยงานรัฐ เช่น ขึ้นทะเบียนศิลปินเกี่ยวกับศิลปะร่วมสมัย

แนวทางในการแนะนำการยื่นประเภทภาษีของศิลปิน นักสร้างสรรค์ ตามกฎหมายไทยเบื้องต้นเท่านั้น

เพื่อความถูกต้องจึงควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญอีกครั้ง

สำหรับประเภทเงินได้ตามมาตรา 40 แห่งประมวลรัษฎากรคำอธิบาย แบ่งเป็น 8 ประเภท โดยจะยกตัวอย่างงานสร้างสรรค์หรือกิจกรรมที่อาจเกิดรายได้ของศิลปินหรือนักสร้างสรรค์ เป็นตัวอย่างเบื้องต้น

ประเภทที่ 1 เงินเดือน ค่าจ้าง โบนัส - ตามมาตรา 40(1)

ศิลปินฯ ที่มีงานประจำ ได้รับค่าจ้างแรงงาน โดยงานที่สร้างสรรค์ขึ้นอยู่ภายใต้งานที่ได้รับมอบหมาย รวมถึงเบี้ยเลี้ยง โบนัส เบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ

กรณี มีงานประจำ คนที่ทำงานสร้างสรรค์เป็นงานอดิเรก ด้วย

ประเภทที่ 2 รับจ้าง โบนัส เงินอื่นๆ- ตามมาตรา 40(2)

ส่วนใหญ่จะเป็นรายได้ที่เกิดขึ้นจากการรับจ้าง เช่น รับจ้างวาดรูป รับจ้างออกแบบหน้าปกหนังสือ เป็น ค่าธรรมเนียม ค่านายหน้า ค่าส่วนลด เงินอุดหนุนในงานที่ทำ เบี้ยประชุม บำเหน็จ โบนัส เงินค่าเช่าบ้าน ไม่ว่าหน้าที่หรือตำแหน่งงานหรืองานที่รับทำให้นั้นจะเป็นการประจำหรือชั่วคราว เช่น ที่ปรึกษาอิสระ, นายหน้า, วิทยากร, Freelance ทั่วไป

ประเภทที่ 3 ค่าลิขสิทธิ์- ตามมาตรา 40(3)

ค่าแห่งกู๊ดวิลล์ ค่าแห่งลิขสิทธิ์ หรือสิทธิอย่างอื่น เงินปีหรือเงินได้มีลักษณะเป็นเงินรายปีอันได้มาจากพินัยกรรม นิติกรรมอย่างอื่น หรือคำพิพากษาของศาล เช่น นักแต่งเพลง, นักเขียน, ศิลปินเจ้าของลิขสิทธิ์ภาพวาด

อาจรวมกรณีการวาดรูปและลงผลงานที่ Platform ที่อนุญาตให้ผู้ใช้งานสามารถนำไปใช้เชิงพานิชย์และได้รับค่าลิขสิทธิ์ หรือ นักแต่งเพลงที่ส่งเพลงลง Streaming และได้รับค่า Royalties

*ทั้งนี้ รายได้ที่ได้จากลิขสิทธิ์หรือสิทธิ์อื่น ต้องพิจารณาเป็นรายกรณี และควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

ประเภทที่ 4 ดอกเบี้ยเงินปันผล-ตามมาตรา 40(4)

ส่วนใหญ่จะเป็นเงินที่ได้จากการลงทุน ซึ่งได้รับดอกเบี้ยหรือเงินปันผล

• ดอกเบี้ย เช่น ดอกเบี้ยพันธบัตร ดอกเบี้ยเงินฝาก ดอกเบี้ยหุ้นกู้ ดอกเบี้ยตั๋วเงิน ดอกเบี้ยเงินกู้ยืม

• เงินปันผล เงินส่วนแบ่งของกำไร หรือประโยชน์อื่นใดที่ได้จากบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล

ประเภทที่ 5 รายได้จากการให้เช่าทรัพย์สินทุกประเภท-ตามมาตรา 40(5)

เช่น การให้เช่าภาพวาดหรืองานศิลปะไปจัดแสดง การให้เช่าพื้นที่เพื่อจัดแสดงงาน การให้เช่าสถานที่เพื่อใช้เป็นสตูดิโอสร้างงาน

ประเภทที่ 6 รายได้จากวิชาชีพอิสระ (ประณีตศิลปกรรม)-ตามมาตรา 40(6)

เงินได้จาก วิชาชีพอิสระ ซึ่งในปี 2569 ได้มีการเพิ่มเติมในการขึ้นทะเบียนวิชาชีพอิสระ เกี่ยวกับศิลปิน เพิ่มขึ้น จากเดิม 6 ประเภท คือ "ประณีตศิลปกรรม"

จากการหาข้อมูลเบื้องต้น จึงขออธิบายสำหรับศิลปินที่จะพิจารณายื่นภาษีในส่วนนี้

1.ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์

2.ศิลปินศิลปารร สาขาทัศนศิลป์

3.ศิลปินที่ได้ขึ้นทะเบียนศิลปินกับสำนักงาน ศิลปวัฒนรรรมร่วมสมัย และต้องมีประกาศแล้ว

โดยรายได้ที่ได้รับควรมาจากการสร้างสรรค์งานที่เกี่ยวกับศิลปะ โดยควรมีใบเสร็จรับเงินหรือใบกำกับภาษีที่ออกตามแนวทางที่กฎหมายกำหนดเพื่อประกอบเป็นหลักฐาน

ศิลปินผู้มีเงินได้ตามมาตรา 40 (6) แห่งประมวลรัษฎากร ที่เป็นเงินได้จากวิชาชีพอิสระ ประณีตศิลปกรรม (https://www.rd.go.th/fileadmin/user_upload/lorkhor/newsbanner/2025/08/PR25082568.pdf)

ประเภทที่ 7 รายได้จากการรับเหมา-ตามมาตรา 40(7)

เช่น รับเหมาจัดงานเทศกาล รับเหมาตกแต่งสถานที่เพื่อจัดงาน

ประเภทที่ 8 รายได้จากการธุรกิจ, การพาณิชย์-ตามมาตรา 40(8)

การจำหน่ายสินค้าหรือบริการในเชิงพานิชย์หรือธุรกิจ เช่น การขายสินค้า อาทิ สติ๊กเกอร์ เสื้อยืด กระเป๋า สมุดโน็ต หรืออื่น ๆ ในร้านค้าต่าง ๆ ทั้งหน้าร้าน งานแสดงสินค้า ช่องทางออนไลน์

ศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม:

https://www.rd.go.th/553.html

https://www.rd.go.th/5937.html#mata40

https://www.rd.go.th/fileadmin/tax_pdf/pit/ins9055_v5_230156.pdf

https://www.rd.go.th/fileadmin/centralize/news_seminar/2562/pdf/25620205_seminar.pdf

NARALOKRA

Bridging legal rigor and business foresight with technology, astrology, art, and personal growth for global thinkers.

Law and More

บริการทางกฎหมาย

บริการด้านกฎหมาย

บริการทางกฎหมายและธุรกิจ ช่วยดูแลรักษาสิทธิประโยชน์ในผลงานสร้างสรรค์ของคุณอย่างมืออาชีพ

เพื่อให้คุณโฟกัสกับงานศิลปะได้อย่างเต็มที่โดยไม่ต้องกังวล

กฎหมายและธุรกิจสร้างสรรค์

ตรวจสอบและแก้ไขสัญญา

ความรู้กฎหมายสำหรับศิลปิน

ร่วมวางแผนและปรึกษาเกี่ยวกับกฎหมายและธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับงานสร้างสรรค์อย่างรอบด้าน ครอบคลุมทั้งการคุ้มครองสิทธิ์และการเจรจาทางการค้าเพื่อความก้าวหน้าในเส้นทางอาชีพของคุณอย่างมั่นคง

บริการตรวจสอบสัญญาและข้อเสนอแนะเพื่อปรับแก้ไขสัญญาอย่างละเอียดถี่ถ้วน ช่วยให้คุณเข้าใจทุกข้อตกลงก่อนลงนาม และป้องกันความเสี่ยงจากการเสียเปรียบทางกฎหมายในทุกกรณีการจ้างงาน

มุ่งเน้นให้ความรู้ด้านกฎหมายสำหรับศิลปินและนักสร้างสรรค์ทั่วไป เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องในเรื่องลิขสิทธิ์ ทรัพย์สินทางปัญญา และสิทธิประโยชน์พื้นฐานที่คนทำงานศิลปะทุกคนจำเป็นต้องรู้เพื่อปกป้องตนเอง

© 2026 NARALOKRA. All rights reserved.